Wat is een vereffenaar?
Een vereffenaar wikkelt het belangrijkste deel van nalatenschap af. Hij brengt de bezittingen en de schulden in kaart, beheert de goederen, maakt goederen zo nodig te gelde en voldoet daaruit de schulden van de nalatenschap. Blijft er daarna vermogen over, dan komt dat aan de erfgenamen toe. Een vereffenaar kan en mag de nalatenschap niet verdelen. De regeling van de vereffening staat in de artikelen 4:202 tot en met 4:226 van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW). De wet kent twee vormen: de lichte vereffening door de erfgenamen zelf en de zware vereffening door een door de rechtbank benoemde vereffenaar.
Lichte vereffening: de erfgenamen zijn zelf vereffenaar
Is de nalatenschap beneficiair aanvaard, dus onder het voorrecht van boedelbeschrijving, dan zijn de erfgenamen van rechtswege gezamenlijk vereffenaar (artikel 4:195 lid 1 BW). Zij moeten de nalatenschap dan volgens de wettelijke regels afwikkelen. Daarbij horen onder meer:
- met bekwame spoed een boedelbeschrijving opmaken (artikel 4:211 lid 3 BW);
- de goederen van de nalatenschap zorgvuldig beheren en de nalatenschap niet verdelen voordat de schulden zijn voldaan;
- de bekende schuldeisers voldoen en onbekende erfgenamen opsporen;
- de kantonrechter inlichten zodra blijkt dat de schulden van de nalatenschap de baten overtreffen (artikel 4:199 lid 2 BW).
Schiet een erfgenaam-vereffenaar in deze verplichtingen tekort, dan kan hij persoonlijk aansprakelijk worden voor schulden van de nalatenschap.
Zware vereffening: de rechtbank benoemt een vereffenaar
Loopt de afwikkeling vast, dan kan de rechtbank op verzoek een vereffenaar benoemen. Dat is de zware vereffening. Deze vereffenaar treedt in de plaats van de erfgenamen (artikel 4:203 lid 2 BW): zij kunnen niet langer zelf over de goederen van de nalatenschap beschikken. De vereffenaar beheert en vereffent zelfstandig, roept de schuldeisers op, beoordeelt hun vorderingen, maakt zo nodig een uitdelingslijst op en legt rekening en verantwoording af (artikel 4:218 BW). Er is daarmee één partij met de regie en één aanspreekpunt voor de schuldeisers.
Stijn Goossens, erfrechtadvocaat: "Een professionele vereffenaar laten aanstellen door de rechtbank brengt rust en duidelijkheid. Onze ervaring in het erfrecht, ondernemingsrecht en faillissementen maakt ons bijzonder geschikt als vereffenaar in nalatenschappen waarin ook ondernemingsvermogen of zakelijke belangen een rol spelen."
Bel nu 076 - 5 136 198Wanneer een professionele vereffenaar laten benoemen?
De wet kent twee grondslagen. Is de nalatenschap beneficiair aanvaard, dan kunnen een erfgenaam, een belanghebbende of het openbaar ministerie om benoeming verzoeken (artikel 4:203 BW). Is de nalatenschap niet beneficiair aanvaard, ofwel zuiver, dan kunnen een belanghebbende, het openbaar ministerie of een schuldeiser dat doen (artikel 4:204 BW). In de praktijk gaat het vooral om de volgende situaties:
- de erfgenamen worden het onderling niet eens over de afwikkeling van de nalatenschap;
- degene die met het beheer is belast schiet in ernstige mate tekort in zijn verplichtingen of is daartoe ongeschikt;
- de schulden van de nalatenschap blijken de baten te overtreffen;
- er zijn geen erfgenamen bekend of de erfgenamen laten de nalatenschap onbeheerd achter;
- de nalatenschap wordt verdeeld voordat de opeisbare schulden zijn voldaan, of een schuldeiser dreigt niet of niet binnen redelijke tijd te worden voldaan.
In deze gevallen is een onafhankelijke, professionele vereffenaar vaak de snelste weg naar een afwikkeling.
Het verzoek tot benoeming van een vereffenaar
Het verzoek tot benoeming van een vereffenaar wordt met een verzoekschrift ingediend bij de rechtbank van de laatste woonplaats van de erflater, met een verklaring van erfrecht of het laatste testament met een verklaring van het Centraal Testamentenregister. Hiervoor heeft u een advocaat nodig. De rechtbank beslist niet dan na verhoor of behoorlijke oproeping van de verzoeker en, voor zover zij bestaan en bekend zijn, van de erfgenamen, de boedelnotaris en de executeur (artikel 4:206 lid 1 BW). In beginsel volgt dus een zitting.
De rechtbank kan een erfgenaam, de executeur of een andere persoon als vereffenaar aanwijzen (artikel 4:206 lid 2 BW). In het verzoekschrift kan daarom een kandidaat-vereffenaar worden voorgedragen. Stem met die kandidaat vooraf af of hij onafhankelijk is, over de vereiste deskundigheid beschikt en de benoeming kan aanvaarden.
Waarom een advocaat als vereffenaar en niet een notaris?
Tijdens een zware vereffening wordt met enige regelmaat geprocedeerd: over het opeisen van goederen of van de administratie, over het innen of betwisten van vorderingen of over het ontslag van een executeur. Een advocaat kan die procedures zelf voeren, een notaris niet. Daarnaast lijkt een zware vereffening op de afwikkeling van een faillissement, werk dat een advocaat die ook als curator wordt aangesteld dagelijks doet. Bevat de nalatenschap een onderneming, aandelen in een bv of vastgoed, dan is bovendien kennis van het ondernemingsrecht onmisbaar.
Vereffenaar nodig? Rassers Advocaten is beschikbaar
Rassers Advocaten combineert erfrecht, ondernemingsrecht en faillissementsrecht ervaring met jarenlange ervaring als curator om de best mogelijke dienst te verlenen. Bent u advocaat en heeft u voor een verzoekschrift een onafhankelijke, professionele vereffenaar nodig? Of bent u erfgenaam, executeur of schuldeiser en wilt u een vereffenaar laten benoemen? Wij kunnen als professionele vereffenaar worden aangesteld.
Philip Vroegrijk is een ervaren advocaat erfrecht, curator en vereffenaar en is in overleg beschikbaar voor een voordracht aan de rechtbank. Neem contact op om uw situatie voor te leggen. Wij helpen u graag. Meer lezen? Lees ons vorige artikel over de schulden van de nalatenschap en de volgorde waarin zij worden betaald.
