Een vereffenaar wordt door de rechtbank benoemd om de nalatenschap als een goed vereffenaar te beheren en te vereffenen. Maar wat als een woning in de nalatenschap niet kan worden verkocht, omdat de bewoner weigert te vertrekken? Moet de vereffenaar dat accepteren of mag hij ingrijpen? Het gerechtshof Den Haag geeft in zijn arrest van 21 juli 2026 een duidelijk voorbeeld van de actieve rol die een door de rechtbank benoemde vereffenaar soms moet vervullen (ECLI:NL:GHDHA:2026:2495).
Relevante feiten
In deze zaak ging het om een nalatenschap van een erflater die in 2010 was overleden. In deze zaak speelde tevens een tweetrapsmaking. Omdat die voor het onderwerp van dit artikel slechts zijdelings van belang is, laat ik die hier verder buiten beschouwing.
Tot het nalatenschapsvermogen behoorde onder andere een woning. Na het overlijden van de echtgenote van erflater in 2023 bleef haar zus in de woning wonen. De kleinzoon aanvaardde de nalatenschap van de erflater beneficiair. Vervolgens benoemde de rechtbank in januari 2025 op zijn verzoek een vereffenaar.
De vereffenaar liep bij de afwikkeling al snel tegen het probleem aan dat hij de woning niet ter vrije beschikking kreeg. De vereffenaar achtte de verkoop van de woning echter noodzakelijk, omdat de hypotheekschuld opliep, executiemaatregelen van de hypotheekverstrekker dreigden en onvoldoende liquide middelen in de nalatenschap aanwezig waren om aan fiscale verplichtingen (waaronder de erfbelasting) te voldoen. Het gerechtshof achtte daarmee het spoedeisend belang voldoende aannemelijk.
Philip Vroegrijk, advocaat en vereffenaar: "Als vereffenaar moet je de noodzakelijke keuze maken om iemand uit de woning te zetten om een woning te verkopen ten behoeve van de schuldeisers."
Bel nu 076 513 6136Beoordeling gerechtshof
Volgens het gerechtshof kon de benoemde vereffenaar op grond van artikel 4:203 lid 2 BW in samenhang met artikel 4:211 lid 2 BW ontruiming van de woning vorderen. De door de rechtbank benoemde vereffenaar treedt op grond van art. 4:203 lid 2 BW als vereffenaar in de plaats van de erfgenamen. Bij de vervulling van zijn taak vertegenwoordigt hij hen op grond van art. 4:211 lid 2 BW in en buiten rechte.
De bewoonster voerde daartegen aan dat sprake was van een huurovereenkomst. Het gerechtshof oordeelde dat, zelfs als voorlopig zou worden aangenomen dat tussen de bewoonster en de overleden echtgenote een huurovereenkomst bestond, dat haar uiteindelijk niet zou baten. De vereffenaar had namelijk gesteld dat sinds 2016 de huur van € 300 per maand niet was betaald. De gestelde achterstand bedroeg inmiddels € 32.400. Bewijs van betaling ontbrak. Naar voorlopig oordeel van het gerechtshof was daarmee sprake van een tekortkoming, die in beginsel ontbinding van de huurovereenkomst en ontruiming rechtvaardigde.
Vervolgens woog het gerechtshof de belangen af. Het belang van de vereffenaar om de woning te kunnen ontruimen woog in deze omstandigheden zwaarder dan het belang van de bewoonster om daar te blijven wonen. De ontruiming werd alsnog toegewezen.
Een vereffenaar moet soms actief ingrijpen
Wat maakt deze uitspraak relevant voor de praktijk? Een door de rechtbank benoemde vereffenaar is niet alleen degene die schuldeisers oproept, vorderingen beoordeelt en uiteindelijk een uitdelingslijst opstelt. De wettelijke taak om de nalatenschap als een goed vereffenaar te beheren en te vereffenen kan dus meebrengen dat actief optreden — en zo nodig procederen — noodzakelijk is.
Deze uitspraak laat zien dat vereffenen soms méér vraagt dan inventariseren en administreren. In complexe of vastgelopen nalatenschappen kan daadkracht nodig zijn om goederen beschikbaar te krijgen en verdere vermogensschade te voorkomen.
Als advocaat erfrecht treed ik op in complexe nalatenschappen en ben ik beschikbaar voor benoeming door de rechtbank als vereffenaar. Heeft u als advocaat, notaris of andere erfrechtprofessional een nalatenschap waarin de afwikkeling vastloopt of goederen niet beschikbaar komen? Dan denk ik graag mee. Ik ben tevens beschikbaar om als onafhankelijk professioneel vereffenaar bij de rechtbank te worden voorgedragen. Neem contact op voor meer informatie.