Nieuw beleid voor allergenenetikettering uit voorzorg (PAL) per 1 januari 2026

Huidige regelgeving: verplichte allergeneninformatie en vrijwillige PAL

Exploitanten van levensmiddelenbedrijven moeten allergenen op het etiket van een levensmiddel vermelden wanneer deze als ingrediënt aanwezig zijn. Het gaat onder meer om allergenen zoals melk, eieren, noten, glutenbevattende granen, soja, mosterd en sesamzaad. De volledige lijst met allergenen staat in bijlage II van de Verordening (EU) 1169/2011.

Wanneer een allergeen niet als ingrediënt aanwezig is, maar mogelijk in het product terechtkomt door kruisbesmetting, geldt geen verplichte vermelding. In dat geval kan de exploitant vrijwillige voedselinformatie verstrekken. Allergenenetikettering uit voorzorg behoort tot deze categorie. De huidige Europese regelgeving bevat echter geen inhoudelijke criteria voor het gebruik van PAL. Zij beperkt zich tot het algemene uitgangspunt dat geen onveilige levensmiddelen in de handel mogen worden gebracht en dat vrijwillige voedselinformatie niet misleidend, dubbelzinnig of verwarrend mag zijn voor de consument. In de praktijk heeft dit geleid tot uiteenlopend gebruik van allergenenetikettering uit voorzorg, variërend van zeer terughoudend tot zeer ruimhartig gebruik van waarschuwingen zoals “kan sporen van … bevatten”.

Wat verandert er met het nieuwe allergenenbeleid?

De Beleidsregel allergenenetikettering uit voorzorg brengt hierin verandering. Vanaf 1 januari 2026 gelden duidelijke voorwaarden voor het gebruik van PAL. De belangrijkste voorwaarden luiden als volgt:

1. PAL wordt expliciet gekoppeld aan een risicobeoordeling. Exploitanten van levensmiddelenbedrijven moeten beoordelen of, ondanks preventieve maatregelen, sprake is van een reëel risico op kruisbesmetting dat relevant is voor de allergische consument.
2. De beleidsregel maakt het gebruik van PAL afhankelijk van referentiewaarden. Allergenenetikettering uit voorzorg mag alleen worden toegepast als uit de risicobeoordeling blijkt dat de hoeveelheid allergeen de veilige grens overschrijdt. De referentiewaarden zijn gebaseerd op ED05 en zijn per allergeen opgenomen in de bijlage bij de beleidsregel. Bij de toepassing van ED05 wordt aanvaard dat bij circa 5% van de allergische consumenten een reactie kan optreden.
3. De beleidsregel beperkt de bewoording van PAL tot twee toegestane formuleringen:

• “Kan [allergeen] bevatten”, zoals “Kan pinda bevatten”.
• “Niet geschikt voor [allergeen]”, zoals “Niet geschikt voor personen met een pinda-allergie”.

4. Als uitgangspunt geldt dat PAL alleen wordt gebruikt als aanvulling op, en niet ter vervanging van, preventieve maatregelen. Dit houdt in dat eerst passende organisatorische en technische maatregelen moeten worden getroffen om kruisbesmetting met allergenen te voorkomen of te beperken. PAL mag dus niet worden ingezet om tekortschietend allergenenbeheer te compenseren. De exploitant moet dit met passende documentatie kunnen onderbouwen.

Specifieke aandachtspunten

Voor bepaalde allergenencategorieën heeft de NVWA in een document met vragen en antwoorden nadere toelichting gegeven die in de praktijk relevant is. Deze toelichting ziet met name op noten en glutenbevattende granen.

Voor noten zijn de referentiewaarden per afzonderlijke notensoort vastgesteld. De wet noemt amandel, hazelnoot, walnoot, pecannoot, cashewnoot, pistachenoot, paranoot en macadamianoot. De PAL-bewoording moet steeds de specifieke notensoort of notensoorten vermelden. Alleen indien aantoonbaar is dat, ondanks getroffen preventieve maatregelen, kruisbesmetting met alle wettelijk vastgestelde notensoorten mogelijk is en voor al deze noten de veilige grens kan worden overschreden, kan worden volstaan met een aanduiding als “kan noten bevatten”. Indien één of meerdere noten reeds als ingrediënt zijn vermeld, kan in dat geval de bewoording “kan andere noten bevatten” worden gebruikt. Van belang is dat pinda in de bijlage bij de beleidsregel als afzonderlijk allergeen is opgenomen en niet onder de verzamelterm “noten” valt. Een mogelijke kruisbesmetting met pinda moet daarom altijd expliciet en afzonderlijk in de PAL worden vermeld.

Met betrekking tot glutenbevattende granen (tarwe, rogge, gerst en haver) geldt een vergelijkbare benadering. Wanneer de specifieke graansoort bekend is, moet deze expliciet worden genoemd in de PAL. Als dat niet mogelijk is, mogen alle afzonderlijke granen worden genoemd of kan worden gekozen voor “kan glutenbevattende granen bevatten”. Indien één of meerdere glutenbevattende granen al als ingrediënt zijn vermeld, mag de exploitant de formulering “kan andere glutenbevattende granen bevatten” gebruiken.

Uitzonderingen op allergenenetikettering uit voorzorg

De beleidsregel kent een belangrijke uitzondering voor ambachtelijke levensmiddelen. Voor deze categorie geldt dat PAL mag worden toegepast zodra uit de risicobeoordeling blijkt dat kruisbesmetting in de praktijk mogelijk is. Het is dan niet vereist om aan te tonen dat de referentiewaarde daadwerkelijk wordt overschreden. De beleidsregel beschouwt levensmiddelen als ambachtelijk wanneer de producent deze in kleine hoeveelheden rechtstreeks aan de eindverbruiker levert, of aan lokale detailhandel die direct aan de eindverbruiker verkoopt.

De beleidsregel richt zich op voorverpakte levensmiddelen. Voor niet-voorverpakte levensmiddelen, zoals producten die ter plaatse worden bereid of onverpakt worden verkocht, blijft het bestaande kader onder de Warenwetregeling allergeneninformatie voor niet-voorverpakte levensmiddelen gelden. De exploitant moet de allergeneninformatie in dat geval beschikbaar stellen op de plaats van verkoop. Daarbij gaat het uitsluitend om de in het product aanwezige allergenen en niet om mogelijke kruisbesmettingen.

Conclusie

Met het nieuwe beleid krijgt allergenenetikettering uit voorzorg een duidelijk juridisch kader. Exploitanten van levensmiddelenbedrijven kunnen PAL niet langer gebruiken op basis van algemene aannames of voorzorgsdenken. Zij moeten het gebruik onderbouwen met informatie over daadwerkelijke kruisbesmetting en met een concrete risicobeoordeling. Daarnaast moet uit documentatie blijken dat passende preventieve maatregelen zijn genomen en dat PAL niet ter vervanging daarvan wordt ingezet. Dit vraagt onder meer om herziening van allergenenbeheer, documentatie en etikettering.

Heeft u vragen over de toepassing van deze regels op uw producten of processen, dan kunt u uiteraard contact met ons opnemen.

De inhoud van dit artikel dient uitsluitend ter informatie en vervangt geen juridisch advies voor een concrete situatie.