Executeur werkt niet mee: wat mag hij en wat kunt u als erfgenaam doen?

Welke soorten executeur zijn er?

In de praktijk wordt gesproken over een executeur met één, twee of drie sterren. Die aanduiding staat niet in de wet: wat een executeur mag, staat in het testament. Lees daarom altijd eerst het testament.

• De eensterrenexecuteur regelt alleen de uitvaart en gaat niet over het vermogen van de nalatenschap.
• De tweesterrenexecuteur is de wettelijke standaard: hij beheert de goederen van de nalatenschap en voldoet de schulden die tijdens zijn beheer uit die goederen moeten worden betaald (artikel 4:144 lid 1 Burgerlijk Wetboek, hierna: BW).
• De driesterrenexecuteur is ook afwikkelingsbewindvoerder (artikel 4:171 BW) en mag de nalatenschap zelf verdelen, zonder medewerking van de erfgenamen.

Ook een tweesterrenexecuteur heeft dus veel vrijheid: zolang zijn beheer duurt, kunt u niet zonder zijn medewerking over de nalatenschap of over uw aandeel daarin beschikken (artikel 4:145 lid 1 BW). Weigert hij mee te werken, dan kan de kantonrechter hem ontslaan en een ander machtigen.

Welke informatie moet de executeur geven?

De executeur werkt niet voor de overledene, maar voor de erfgenamen: hij vertegenwoordigt hen bij de vervulling van zijn taak (artikel 4:145 lid 2 BW). Daarbij geldt een ruime informatieplicht. Hij moet aan een erfgenaam alle door deze gewenste inlichtingen over de uitoefening van zijn taak geven (artikel 4:148 BW): denk aan bankafschriften, taxaties en facturen.

Daarnaast moet hij met bekwame spoed een boedelbeschrijving opmaken, met een voorlopige staat van de schulden (artikel 4:146 lid 2 BW), en aan het einde rekening en verantwoording afleggen over zijn beheer (artikel 4:151 BW). Bent u onterfd? Dan bent u geen erfgenaam, maar heeft u als legitimaris recht op inzage in en afschrift van de stukken die u nodig heeft om uw legitieme portie te berekenen (artikel 4:78 lid 1 BW).

Wat kunt u doen als de executeur geen informatie geeft?

Vraag de informatie eerst schriftelijk en concreet op, met een redelijke termijn. Zo legt u vast wat u heeft gevraagd; dat is later het bewijs dat u nodig heeft. Blijft een behoorlijke reactie uit, dan kunt u onder meer:

• de kantonrechter verzoeken een boedelbeschrijving door een notaris te bevelen (artikel 672 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, hierna: Rv);
• rekening en verantwoording over het beheer vorderen (artikel 4:151 BW);
• de kantonrechter verzoeken de executeur wegens gewichtige redenen te ontslaan of te schorsen (artikel 4:149 lid 1 onderdeel f jo. lid 2 BW).

Deze verzoeken kunt u bij de kantonrechter zelf indienen; een advocaat is niet verplicht (artikel 79 lid 1 Rv). Wel is het aan te raden om een professional het verzoek te laten doen. Herhaald weigeren van informatie kan een gewichtige reden voor ontslag zijn. Schiet de executeur ernstig tekort en ontstaat daardoor schade, dan kan hij persoonlijk aansprakelijk zijn.

Hoe moet de executeur met het geld van de nalatenschap omgaan?

Het geld van de nalatenschap is niet zijn geld. Hij houdt het gescheiden van zijn eigen vermogen, doet daarmee alleen betalingen die tot zijn taak horen en moet iedere uitgave kunnen verantwoorden. Kan hij dat achteraf niet, dan kan dat onrechtmatig zijn en tot terugbetaling aan de nalatenschap leiden.

Is er al vóór het overlijden geld verdwenen, bijvoorbeeld door pinopnames met een gemachtigdenpas of door ongebruikelijke schenkingen? Dan is het juist de executeur die dat namens de erfgenamen terugvordert. Doet hij dat niet omdat hij zelf de ontvanger was, dan is dat een grond voor ontslag. Een schenking die door misbruik van omstandigheden tot stand is gekomen, kan worden vernietigd: is zij niet notarieel vastgelegd, dan moet de ontvanger bewijzen dat van misbruik geen sprake was (artikel 7:176 BW). Dreigt het geld te verdwijnen, dan kan conservatoir beslag worden gelegd.

Wanneer schakelt u een advocaat erfrecht in?

Vaak is niet de vraag óf de executeur iets verkeerd doet, maar of u dat kunt aantonen. Een advocaat erfrecht kan:

• het testament uitleggen en vaststellen wat de executeur wel en niet mag;
• de executeur op zijn informatieplicht wijzen en de stukken opvragen;
• beoordelen welke rechtsingang de beste is;
• ontslag of schorsing van de executeur verzoeken en verdwenen vermogen terugvorderen.

Krijgt u geen informatie van de executeur, wordt de woning verkocht zonder uw instemming of is er geld verdwenen? Neem dan contact op met onze ervaren advocaten in het erfrecht voor deskundig advies en begeleiding. Meer lezen? Lees ons vorige artikel over niet eens zijn met de boedelbeschrijving van de executeur.