Handvatten voor de hoogte van de drempel bij normaal maatschappelijk risico

Op 3 november 2021 heeft de ABRvS een relevante uitspraak voor de planschadepraktijk gedaan (ECLI:NL:RVS:2021:2402). Voortbouwend op de overzichtsuitspraak van 28 september 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:2582) geeft de ABRvS in deze uitspraak een overzicht op hoofdlijnen over de toepassing van het normale maatschappelijke risico, en geeft zij nadere handvatten voor het bepalen van de hoogte van de ´drempel´ (het bedrag dat voor rekening van de aanvrager blijft).

De ABRvS herhaalt dat voor het antwoord op de vraag of schade binnen het NMR valt, onder meer van belang is of de desbetreffende planologische ontwikkeling als een normale maatschappelijke ontwikkeling kan worden beschouwd, waarmee de aanvrager rekening had kunnen houden in die zin dat die ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag, ook al bestond geen concreet zicht op de omvang waarin, de plaats waar en het moment waarop deze ontwikkeling zich zou voordoen.

De omstandigheid dat een bepaalde planologische ontwikkeling als een normale maatschappelijke ontwikkeling is aan te merken, betekent op zichzelf nog niet dat deze planologische ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag. Of sprake is van een normale maatschappelijke ontwikkeling, wordt namelijk los van de omstandigheden van het geval beoordeeld. Of de ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag wordt beoordeeld met inachtneming van de omstandigheden van het geval.

Bij de beantwoording van de vraag of de ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag, komt in ieder geval betekenis toe aan de mate waarin de ontwikkeling naar haar aard en omvang binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving en het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid past.

Bij waardevermindering van een onroerende zaak als gevolg van een normale maatschappelijke ontwikkeling, is een waardevermindering tot vijf procent van de waarde van de onroerende zaak, in verhouding tot de waarde van de onroerende zaak onmiddellijk vóór het ontstaan van de schade, substantieel, maar niet zodanig zwaar dat deze schade niet voor rekening van de aanvrager kan worden gelaten. Dit betekent dat een waardevermindering tot vijf procent van de waarde van de onroerende zaak in beginsel tot het normale maatschappelijke risico van de aanvrager behoort.

De ABRvS heeft nu nader gespecificeerd dat een drempel van 5 procent mag worden toegepast, indien de ontwikkeling naar haar aard en omvang binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving en het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid past.

Indien aan één van beide indicatoren maar voor een deel wordt voldaan, is het hanteren van een drempel van 4 procent in beginsel aangewezen.

Indien aan één van beide indicatoren in zijn geheel niet wordt voldaan of indien aan beide indicatoren deels wordt voldaan, is het hanteren van een drempel van 3 procent in beginsel aangewezen.

Indien slechts aan één van beide indicatoren voor een deel wordt voldaan, of indien aan beide indicatoren in het geheel niet wordt voldaan, is in beginsel het toepassen van het minimumforfait van 2 procent aangewezen. Dit is de minimum drempel, ongeacht de vraag of de schadeveroorzakende planologische maatregel als een normale maatschappelijke ontwikkeling kan worden aangemerkt. Van de toepassing van dit minimumforfait mag niet worden afgeweken.

De hoogte van de drempel leidt in de praktijk geregeld tot discussies. Met deze handvatten van de ABRvS worden die discussies wellicht wat beter toetsbaar.

Voor vragen over planschade kunt u contact opnemen met Marnix Wolf (wolf@rassers.nl), Elke Wouters (wouters@rassers.nl) en Lieke Prinsen (prinsen@rassers.nl).

Marnix Wolf
Marnix Wolf

Marnix Wolf

Advocaat / Partner

“Samen met de cliënt bepaal ik de koers. Zodra het doel bepaald is, ga ik tot het uiterste om dat te bereiken.”