Help, ik wil van mijn medeaandeelhouder af!

Aandeelhouders die vol enthousiasme samen een bedrijf zijn begonnen, kunnen op een punt komen waarop de samenwerking niet meer zo goed loopt. In de meeste gevallen lost dit zich op door onderling overleg, maar soms ontstaat een onwerkbare situatie. In dit artikel ga ik kort in op enkele mogelijkheden die een aandeelhouder ter beschikking staan in een poging om de samenwerking met zijn medeaandeelhouder te beëindigen.

Geschillenregeling in de statuten of aandeelhoudersovereenkomst

Een eerste stap is om te bezien of de aandeelhouders een geschillenregeling in de statuten of in een aandeelhoudersovereenkomst hebben opgenomen. Hierin is dan geregeld hoe gehandeld moet worden in een conflictsituatie. Denk bijvoorbeeld aan de verplichting van een aandeelhouder om zijn aandelen aan de andere aandeelhouder aan te bieden, indien zich een specifiek omschreven situatie voordoet. Bijvoorbeeld een aandeelhouder die tevens bestuurder is en zijn aandelen moet aanbieden als hij als bestuurder wordt ontslagen. In een dergelijke regeling kan bijvoorbeeld ook worden vastgesteld op welke wijze de koopsom van de over te dragen aandelen wordt berekend.

 

Minnelijke regeling

De praktijk wijst uit dat vaak geen geschillenregeling in de statuten is opgenomen of dat aandeelhouders geen aandeelhoudersovereenkomst hebben gesloten. In dat geval is het goed om te bezien of een langdurige en kostbare gerechtelijke procedure kan worden voorkomen door middel van een minnelijke regeling. De aandeelhouders kunnen zelf met elkaar in gesprek gaan of onder begeleiding van een advocaat of mediator. Een vaak toegepaste methode is dat de ene aandeelhouder de andere uitkoopt en zo nodig een relatie-/concurrentiebeding wordt opgelegd.

Ruziesplitsing

Een ruziesplitsing is geschikt in een situatie waarin de ene aandeelhouder/bestuurder zich met bepaalde activiteiten binnen het bedrijf bezig houdt en de andere aandeelhouder/bestuurder zich met andere activiteiten binnen het bedrijf bezig houdt. Bij deze methode wordt het bedrijf gesplitst in twee separate vennootschappen, waarbij aan de ene vennootschap het ene deel van de activiteiten van het bedrijf wordt toebedeeld en aan de andere vennootschap het andere deel van de activiteiten. De aandeelhouders/bestuurders zitten dan niet langer samen in één vennootschap, maar beschikken ieder over hun eigen vennootschap met hierin de activiteiten waarmee zij zich voorheen ook bezighielden, maar dan voor eigen rekening en risico.

Wettelijke geschillenregeling

Op grond van de wettelijke uittredingsregeling kan een aandeelhouder, die door gedragingen van één of meer medeaandeelhouders zodanig in zijn rechten of belangen is geschaad dat het voortduren van zijn aandeelhouderschap in redelijkheid niet meer van hem kan worden gevergd, vorderen dat die medeaandeelhouder zijn aandelen overneemt. Deze open norm moet worden ingevuld met de feiten en omstandigheden van het geval. Indien aannemelijk is dat de gedragingen van de medeaandeelhouder(s) tot een waardevermindering van de over te dragen aandelen hebben geleid en dit niet of niet volledig voor rekening van de eisende aandeelhouder behoort te blijven, kan de rechter desgevorderd een billijke verhoging toewijzen. Indien de aandeelhouders het eens zijn over het overnemen van de aandelen, maar niet over de koopsom van deze aandelen, dan kunnen zij gebruik maken van de zogenoemde flitsuittreding. Die procedure staat dan alleen in het teken van prijsbepaling van de over te dragen aandelen.

De wet kent ook de zogenoemde uitstotingsregeling. Als een aandeelhouder (alleen of met één of meer andere aandeelhouders) tenminste één derde van het geplaatste kapitaal verschaft kan hij vorderen dat een medeaandeelhouder, die door zijn gedragingen het belang van de vennootschap zodanig schaadt of heeft geschaad dat het voortduren van zijn aandeelhouderschap in redelijkheid niet kan worden geduld, zijn aandelen overdraagt. Of deze vordering door de rechter wordt toegewezen, hangt af van de feiten en omstandigheden van het geval.

Uitkoopregeling

De wettelijke uitkoopregeling is alleen mogelijk indien een aandeelhouder tenminste 95% van het geplaatste kapitaal verschaft en tenminste 95% van de stemrechten in de algemene vergadering van aandeelhouders kan uitoefenen. Deze aandeelhouder kan tegen de gezamenlijke andere aandeelhouders een vordering instellen tot overdracht van hun aandelen. Deze vordering wordt afgewezen, indien een gedaagde aandeelhouder ondanks de koopsom voor zijn aandelen ernstige stoffelijke schade zou lijden, indien de gedaagde aandeelhouder over aandelen met bijzondere zeggenschapsrechten beschikt of indien de eisende aandeelhouder tegenover de gedaagde aandeelhouder afstand van zijn recht tot uitkoop heeft gedaan.

Procedure voor de Ondernemingskamer

Een aandeelhouder die de vereiste drempel haalt (in de meeste gevallen tenminste 10% van het geplaatste aandelenkapitaal verschaffen of beschikken over aandelen met een nominale waarde van € 225.000,-- of zoveel minder als de statuten bepalen) kan een verzoek aan de Ondernemingskamer doen om één of meer personen te benoemen tot het instellen van een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken van de vennootschap. Het onderzoek kan tot doel hebben de opening van zaken en vaststelling bij wie de verantwoordelijkheid berust van een mogelijk blijkend wanbeleid en sanering en herstel van gezonde verhoudingen door maatregelen van organisatorische aard binnen de onderneming van de betrokken vennootschap. Alhoewel een procedure voor de Ondernemingskamer niet tot een gedwongen aandelenoverdracht kan leiden, mondt een dergelijke procedure (al dan niet met behulp van de Ondernemingskamer) in meer dan de helft van de gevallen uit in een minnelijke oplossing.

Tip

Indien geen geschillenregeling in de statuten of in een aandeelhoudersovereenkomst is opgenomen en de samenwerking loopt spaak, is het vaak lastig om in goed overleg tot een oplossing te komen. De wet biedt dan weliswaar een geschillenregeling, maar dit zijn over het algemeen complexe en langdurige procedures. Het verdient dan ook aanbeveling om een geschillenregeling overeen te komen op een moment dat de samenwerking nog goed is, al was het maar de zekerheid.

 

Philip Vroegrijk
Philip Vroegrijk

Philip Vroegrijk

Advocaat

“Juridische kennis en analytisch vermogen zijn onmisbaar voor een advocaat. Maar het verschil maak je door strategisch en tactisch slim op te treden.”

Categorieën

Gerelateerde artikelen

Om onze klanten up-to-date te houden posten wij graag nieuws over de laatste ontwikkelingen van ons werk en het bedrijf.

9 feb. 2018

Opvolgend verhuurder markthal moest waarschuwen voor hoge servicekosten

Rechtbank Rotterdam, 2 februari 2018, ECLI:NL:RBROT:2018:690 Onlangs besliste de kantonrechter te Rotterdam dat huurders van de Markthal te Rotterdam een beroep konden doen op dwaling jegens hun nieuwe verhuurder.